1

‘हे पाहा, उगीच बेकारीचा बागुलबोवा उभा करू नका. ती समस्या कशी सोडवायची हे मला चांगलं माहीत आहे.’’
‘‘अहो, पण बेकारीच्या या प्रश्नावर भल्याभल्यांची मती गुंग झाली आहे. आपण तो प्रश्न कसा सोडविणार आहात?’’
‘‘अगदी सोपी युक्ती आहे.’’
‘‘ती कोणती?’’
‘‘जगातल्या सर्व पुरुषांना एका बेटावर आणि बायकांना दुसऱ्या बेटावर ठेवलं म्हणजे झालं. सर्व पुरुषांना उद्योग मिळेल.’’
‘‘तो कसला?’’
‘‘अर्थात बोटी बांधण्याचा!’’
ल्ल
तमाशा चित्रपटात नेहमी काम करणारी एक नटी एक दिवस वैतागाने दादा कोंडक्यांना म्हणाली, ‘‘इथून पुढं मी तमाशा चित्रपटात काम करणार नाही. अगदी प्रतिज्ञाच घेणार आहे मी!’’
तिच्या या निश्चयाचे दादांना काहीच वाटले नाही. त्यांनी त्या अभिनेत्रीला बोलावले नि म्हटले, ‘‘नाही ना तू तमाशापटात काम करणार, नको करूस! तुझ्यासाठी मी एक फर्स्ट क्लास कथा निवडली आहे.’’
ती तारका जाम खूश झाली. दादा पुढे म्हणाले, ‘‘माझ्या नव्या चित्रात तू डॉक्टरीण असशील; तुझ्याकडे एक पेशंट येतो. तू त्याला तपासतेस; त्याला कॅन्सर झालेला असतो. तुझ्याबरोबरचे डॉक्टर म्हणतात की हा काही जगणार नाही. तू म्हणतेस, मी निश्चित त्याला वाचवेन!’’
‘‘अखेर तुम्हा दोघांची पैज ठरते; तू जर पेशंटला वाचविलंस तर डॉक्टर प्रॅक्टिस सोडणार असतात आणि नाही वाचविलंस तर तुझ्यावर ती पाळी येणार!’’
‘‘या वेळपर्यंत मध्यंतर होतो नि त्याच वेळी पेशंट मरतो आणि मध्यंतर संपल्यावर एकदम तमाशाची ढोलकी खणखणायला लागते.’’
नायिकेनं एकदम चमकून दादांकडे पाहिले नि विचारले, ‘‘ढोलकी नि ती कशाला?’’
‘‘मग डॉक्टरकीची प्रॅक्टिस सोडल्यावर तू दुसरं काय करणार? ’’ मिस्किलपणे हसत दादा म्हणाले.
ल्ल
गरीब स्त्रियांची सुख-दु:खं समजून घेण्यासाठी एका पक्षाच्या खासदारबाईंनी खेडय़ापाडय़ांत दौरा काढला. त्या कुठेही गेल्या तरी त्यांच्या गाडीभोवती कंगाल बायकामुलांचा वेढा पडे आणि ‘हे द्या, ते द्या’ म्हणून त्यांचा गलबला सुरू होई.
‘‘मग तुमच्या बाईसाहेब त्यांना कोणती मदत देत?’’
‘‘मदत देण्याचा प्रश्नच कुठं येतो? दु:ख समजून घेण्यापुरता दौरा होता. ती निवारण करण्याचं त्यांच्या कार्यक्रमात नमूद नाही.’’